Kimyasal Bileşim:
Kireçtaşının – kalsiyum karbonat – kimyasal bileşimi CaCO 3 'tür.
Bazı bölümler magnezyumca daha zengin olup, bunlara dolomitik kireçtaşı
denmektedir ve bu durumdaki kayaçların kimyasal bileşimi CaMg (CO 3
) 2 'dir.
Kullanım Alanları:
- İnşaat sektörünün ana girdisi olan kırma kum-çakıl (agrega),
- Karayolu yapımında kullanılan ana malzeme,
- Deniz ve hava limanlarının yapımı,
- Arsa parselasyonu,
- Stabilize olarak alt yapı malzemesi,
- Kireç hammaddesi.
Ocak İşletmeciliği Yapılan Bölgeler:
Kuzey Kıbrıs'ta kırma kum-çakıl üretimi yapılan alanlar ve çalıştırılan
ocak sayısı batıdan – doğuya doğru sıralandığı zaman şu tablo oluşmaktadır.
- Akçiçek - 3 tane
- Boğazköy - 1 tane
- Dikmen - 1 tane
- Güngörköy - 4 tane
- Değirmenlik - 5 tane
- Alevkayası - 1 tane
- Mersinlik - 1 tane
Kırma Kum – Çakıl İle İlgili Özet Bilgiler:
- Taş eldesi için patlatma › nakliye › kırma – eleme aşamaları gerçekleştirilmektedir.
- Patlayıcı madde olarak kapsül, (adi, elektrikli, gecikmeli) saniyeli
fitil, dinamit ve anfo kullanılmaktadır.
- Ocakların bir kısmında galeri, bir kısmında delik, bir kısmında
her iki yöntem kullanılarak patlatma işlemi gerçekleştirilmektedir.
Ancak süratle galeri tipli patlatmalardan vazgeçilmekte ve basamak
sistemine geçilmektedir.
- Ana kırıcı olarak genellikle çeneli (900 mm – 1100 mm – 1200 mm)
kırıcılar; ikincil kırıcı olarak ise darbeli kırıcılar kullanılmaktadır.
- Eleme işlemi sonucunda çeşitli ebatlarda (4-12 mm, 12- 19 mm, 19-
25 mm) kırık çakıl ile blokaj ve 0-4 mm. ebatında kum üretimi gerçekleştirilmektedir.
- Üretimin yapılabilmesi için birtakım araç-gerece gereksinim duyulmaktadır.
Bunlar tek-çift dingil kamyonlar, çeşitli tiplerde yükleyici makinalar,
hidrolik kırıcılar, kompresör ve delici tabancalar, vagon – drill
tipli delik açıcılar, şavel ........ gibi ekipmanlardır.
- Ocaklardan sekiz saat'lik çalışma ile 10.000 ton; çift vardiya
ile 20.000 ton malzeme elde etmek olasıdır.
Jeolojik Yaş ve Oluşum:
Kireçtaşı veya dolomitik kireçtaşı kökenli kayaçların büyük
bir kısmı Hilarion, az bir kısmı ise Sihari Formasyon'a aittir. Bu kayaçların
yaşları Jurasik ile Üst Kreatese dönemleri arasındadır.
Üst Kreatese
ile Eosen dönemlerine ait Lapta Formasyonu kayaçları da ayni sıradağlar
üzerinde yer almasına karşın, kaliteli agrega malzemesi olmadıkları için
çalıştırılmamaktadırlar.
Tarihçe:
1990 yılının sonuna kadarki dönemde inşaat sektörünün gereksinim
duyduğu kum-çakıl malzemesi Kumköy – Gaziveren sahil şeridinde mevcut
Trodos kökenli malzemeden temin ediliyordu. Ülkede yaşanan yağışsız mevsimler
sonucunda yeraltı sularında azalmalar gerçekleşmiş ve buna bir önlem
olarak deniz suyu girişiminin karanın iç kısımlarına ilerlemesini
durdurmak için kıyıdaki kum-çakıl ocakları kapatılmıştır.
Sonraki dönemlerde
Kuzey Kıbrıs'ın gereksinim duyduğu agrega malzemesinin tamamına yakını
Beşparmak Sıra Dağlarında elde edilmeye başlamıştır.
Rezervin sonsuz,
kalitenin oldukça iyi olması her geçen gün ocak işletmeciliğine yönelik
rağbeti artırmaktadır.
Kuzey Kıbrıs'ta ilk kırma kum-çakıl ocağı işletme
izni 1975 yılında verilmiştir. Ancak önceki dönemlerde ocak işletmeciliğinin
yapıldığı bilinmektedir. |
