Kimyasal Bileşimi:
CaCO 3 (kumlu)-Kalsiyum Karbonat (kum ihtivalı)
Kullanım Alanları:
- İnşaatlarda yapı malzemesi olarak
- Binalarda dekorasyon amaçlı dış cephe kaplaması olarak
Yapıtaşı İşletmeciliği Yapılan Bölgeler:
Kuzey Kıbrıs'ta ocak işletmeciliği yapılan yapıtaşı ocaklarının
batıdan – doğuya doğru sıralanışları aşağıda belirtildiği gibidir:
- Serhatköy - 2 tane
- Alayköy - 2 tane
- Kırıkkale - 1 tane
- Erdemli - 2 tane
- Yeşilköy - 1 tane
- Y. Erenköy - 1 tane
Yapıtaşı İle İlgili Özet Bilgiler:
- Yapıtaşı özellikle Karpaz bölgesinde eskiden beri geniş bir
kullanım alanı bulmuştur. Yapıtaşına olan ilgi bu bölgede halen
devam etmektedir.
- Yapıtaşı ocaklarında makinalar ile kırılamayan bir kabuk tabakası
varsa, çatlak yaratmak amacı ile hafif patlatma işlemi yapılır.
Bunun haricinde taş eldesinde patlayıcı kullanılmaz.
- Yapıtaşı üretiminde özel kesici makinalar kullanılır ve düzgün
oluşturulan aynalarda istenen ebatlarda taş kesimi gerçekleştirilebilir.
- Yapıtaşı bloğu olarak kesilen ölçüler:
- 15 x 20 x 40 cm. - beyaz renk
- 20 x 20 x 40 cm. - beyaz renk
- 17 x 30 x 40 cm. - sarı renk
- Dekoratif amaçlı ve kaplama taşı olarak kesilen ölçüler:
• 5
x 10 x 20 cm. - en küçük
• 3 x 30 x 50 cm.
- en büyük
- Yapıtaşı, Kıbrıs iklimine uygun bir yapı malzemesidir. Bu malzeme
ile inşa edilen yapılarda yazlar serin, kışlar ılık geçer. Çünkü
iyi bir ısı tutma özelliği vardır.
- Yığma yapı diye tanımlanan inşaatlarda çok az betona gereksinim
duyulduğu için maliyeti düşük konutlar elde edilebilmektedir.
- Yapıtaşı ile inşa edilen yapıların çok dayanaklı olduğu görülmektedir.
Surlar, camiler, kiliseler, ...... bunlara en iyi örneklemelerdir.
- Yapıtaşının dış cephede dekorasyon malzemesi olarak kullanılması
son yıllarda artış göstermektedir.
- Yapıtaşından inşaat malzemesi olarak yeni ürünler elde edilmesine
yönelik çalışmalar devam etmektedir.
Jeolojik Yaş ve Oluşumu:
Formasyon tanımı altında “Büyükgedik Formasyonu”olarak isimlendirilmiştir.
Güney Kıbrıs alanı içerisindeki Pahna Formasyonu'nun alt kesimine
karşılık gelen bu kayaçlar, kalın - orta tabakalı çörtsüz tebeşirlerden
oluşur. Sarımsı beyaz ve kahverengi renklerde gözlenen bu kayaçlar
Hakyemez ve diğerleri (2000) tarafından Yiğitler köyü güneyindeki
Büyükgediktepe'ye izafeten bu isimle adlandırılmıştır. “Globijerinli
Kireçtaşı” veya “Globijerinli Tebeşir” veya “Pelajik Kireçtaşı“
olarak da tanımlanmaktadır (Gass,1960). İçerisinde çok az kil
minerasi bulunan bu kayaçların 300 mikron'a kadar ulaşan büyüklüğe haiz
Globijerin fosillerinden meydana geldiği saptanmıştır. Kavkı
boşlukları ile tane aralıkları arasındaki gözeneklilik %20-25 oranında
değişmektedir. Yine kavkı boşluklarının kavkılardan türeme ikincil kalsit
kristalleri içerdiği ve bu kalsit kristalleri arasındaki boşlukların
% 20 - 25 oranında değiştiği gözlenmektedir (S.Saner ile sözlü görüşme.King
Fahd University of Petroleum and Minerals,Dhahran – Saudi Arabia
).
Kalınlığı 30 m civarındaki bu kayaçlar Büyükgedik Formasyonu
olarak tanımlanmış olup, (Hakyemez ve diğerleri, 2000) Langiyen yaşlıdır.
Tarihçe:
Halen SİT alanı içerisinde kalan ve çalıştırılmayan Dipkarpaz'daki
(Ayphilon) yapıtaşı ocağının antik çağlarda çalıştırıldığı bilinmektedir. |
